Từ ngày 1/7/2025, chính quyền địa phương tổ chức theo hai cấp (tỉnh và xã, phường), không còn cấp huyện; cả nước còn 34 tỉnh, thành phố. Trước đó, từ tháng 3/2025, bộ quản lý nông nghiệp được hợp nhất thành Bộ Nông nghiệp và Môi trường, và ở tỉnh là Sở Nông nghiệp và Môi trường. Chương trình OCOP vẫn tiếp tục, nhưng đường đi của hồ sơ, người tiếp nhận và cách tổ chức hội đồng ở nhiều nơi đã thay đổi.
Với chủ thể, câu hỏi thực tế là: bây giờ hỏi ai, nộp ở đâu, giấy chứng nhận đã cấp có còn dùng được không, địa chỉ trên bao bì đổi tên tỉnh, tên xã thì xử lý thế nào. Mỗi tỉnh sắp xếp lại theo cách riêng, nên bài này không đưa ra một quy trình chung thay cho hướng dẫn của tỉnh; nó giúp bạn biết cần hỏi gì và chuẩn bị gì.
Thông tin trong bài viết theo nguyên tắc chung của việc sắp xếp. Văn bản hướng dẫn OCOP giai đoạn mới và quy định của từng tỉnh mới là căn cứ cuối cùng.
Cái gì đổi, cái gì giữ
Bảng tóm lược những thay đổi chính liên quan tới chủ thể OCOP:
| Nội dung | Trước đây | Hiện nay (cần đối chiếu từng tỉnh) |
|---|---|---|
| Cơ quan trung ương | Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Văn phòng Điều phối nông thôn mới trung ương | Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đầu mối giúp việc chương trình vẫn là bộ phận điều phối nông thôn mới |
| Cơ quan ở tỉnh | Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, văn phòng điều phối nông thôn mới tỉnh | Sở Nông nghiệp và Môi trường và đầu mối OCOP do tỉnh giao |
| Tầng trung gian | Trước đây cấp huyện hướng dẫn, tiếp nhận, đánh giá sơ bộ ở nhiều tỉnh | Không còn cấp huyện; việc chuyển về xã, phường hoặc lên tỉnh |
| Hội đồng đánh giá | Hội đồng tỉnh; nhiều nơi có hội đồng sơ bộ trước đây ở cấp huyện | Hội đồng tỉnh tổ chức lại theo bộ máy mới |
| Địa giới | 63 tỉnh, thành trước sáp nhập | 34 tỉnh, thành; nhiều xã, phường đổi tên hoặc hợp nhất |
Điểm cốt lõi không đổi: chủ thể vẫn đăng ký theo kế hoạch của tỉnh, sản phẩm vẫn được chấm theo bộ tiêu chí hiện hành, hạng 3–4 sao vẫn do tỉnh công nhận và 5 sao vẫn ở trung ương.
Bây giờ hỏi ai và nộp ở đâu
Nơi bắt đầu hợp lý nhất là cán bộ phụ trách nông nghiệp hoặc kinh tế ở Uỷ ban nhân dân xã, phường nơi cơ sở sản xuất. Sau sắp xếp, xã, phường lớn hơn và nhận thêm nhiều việc từ tầng trên chuyển xuống; nhiều tỉnh giao xã, phường làm đầu mối hướng dẫn và tiếp nhận ban đầu cho chủ thể trên địa bàn.
Song song, hãy tìm đầu mối OCOP của tỉnh: thường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường hoặc văn phòng điều phối nông thôn mới của tỉnh. Thông báo kế hoạch đánh giá hằng năm, mẫu hồ sơ và phiếu chấm thường được đăng trên cổng thông tin của tỉnh hoặc của sở. Nếu cơ sở bạn nằm ở vùng vừa sáp nhập (ví dụ một xã của Hà Nam cũ, nay thuộc Ninh Bình), đầu mối và kế hoạch là của tỉnh mới.
Một số tỉnh tiếp nhận hồ sơ qua Cổng Dịch vụ công hoặc bộ phận một cửa; một số tiếp nhận trực tiếp theo đợt. Đừng giả định cách làm của tỉnh cũ còn áp dụng; hỏi lại và ghi nhận câu trả lời bằng văn bản hoặc ảnh chụp thông báo, kèm ngày.
Nếu không chắc ai phụ trách, một văn bản hỏi ngắn gửi xã, phường, nêu rõ tên chủ thể, sản phẩm, hạng sao hiện có và việc cần làm (đăng ký mới, nâng hạng, đánh giá lại) thường được chuyển đúng nơi nhanh hơn những cuộc gọi.
Giấy chứng nhận OCOP đã cấp có còn giá trị không
Nguyên tắc chung là giấy đã cấp vẫn có giá trị đến hết thời hạn. Việc sắp xếp đơn vị hành chính không tự làm mất hiệu lực của các giấy tờ đã cấp hợp lệ. Giấy chứng nhận OCOP do tỉnh cũ cấp vẫn là căn cứ công nhận cho đến ngày hết hạn ghi trên giấy, trừ khi có văn bản khác của cơ quan có thẩm quyền.
Tên cơ quan cấp trên giấy là tên cũ. Giấy do Uỷ ban nhân dân tỉnh cũ cấp vẫn ghi tên tỉnh cũ. Khi đối tác hỏi, chủ thể giải thích tỉnh cũ nay đã hợp nhất vào tỉnh nào; giữ thêm bản sao văn bản về sắp xếp đơn vị hành chính nếu cần.
Khi đánh giá lại, giấy mới do tỉnh mới cấp. Đến kỳ đánh giá lại, hồ sơ đi theo bộ máy của tỉnh mới, hội đồng của tỉnh mới chấm và giấy mới mang tên tỉnh mới.
Danh sách sản phẩm OCOP của tỉnh có thể được tổng hợp lại. Tỉnh mới thường gộp danh sách sản phẩm OCOP của các tỉnh cũ. Hãy kiểm tra sản phẩm của bạn có trong danh sách tổng hợp, đúng tên, đúng hạng, đúng thời hạn; sai sót thì đề nghị sửa sớm.
Địa chỉ trên nhãn và hồ sơ đổi thế nào
Sau sáp nhập, địa chỉ của chủ thể có thể đổi ở cả cấp xã lẫn cấp tỉnh. Theo hướng chung, giấy tờ đã cấp với địa chỉ cũ vẫn có giá trị, nên không phải mọi giấy tờ đều phải làm lại ngay. Tuy vậy, nhãn hàng hoá phải ghi đúng tên và địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm; khi in bao bì mới, nên cập nhật theo địa chỉ hiện hành.
Thứ tự hợp lý là: cập nhật thông tin đăng ký kinh doanh của chủ thể khi có hướng dẫn hoặc khi có dịp thay đổi khác; sau đó cập nhật bản tự công bố hoặc hồ sơ sản phẩm nếu có yêu cầu; cuối cùng thay bao bì ở lần in tiếp theo. Không cần huỷ bao bì cũ còn tồn chỉ vì đổi địa chỉ hành chính, trừ khi có hướng dẫn cụ thể; nhưng nên hỏi đầu mối OCOP và cơ quan quản lý nhãn nếu chưa chắc.
Câu chuyện sản phẩm và tài liệu giới thiệu cũng cần chỉnh: tên vùng đất có thể vẫn dùng tên truyền thống (như vùng chè, vùng mắm nổi tiếng), nhưng địa danh hành chính nên ghi theo hiện hành, có thể kèm tên cũ trong ngoặc để người mua quen thuộc vẫn nhận ra. Ví dụ "Bến Tre cũ, nay thuộc Vĩnh Long".
Những rủi ro trong giai đoạn chuyển tiếp
Giai đoạn sắp xếp bộ máy thường đi kèm khoảng trống thông tin. Những chỗ chủ thể dễ thiệt nhất:
- Lỡ kỳ đánh giá vì không nhận được thông báo; tỉnh mới có thể đổi lịch so với tỉnh cũ.
- Giấy chứng nhận hết hạn đúng lúc bộ máy đang sắp xếp, không ai nhắc, sản phẩm có khoảng trống không phải OCOP.
- Hồ sơ nộp ở nơi cũ không còn tiếp nhận, bị chuyển qua lại mất thời gian.
- Các chương trình hỗ trợ của tỉnh cũ (hỗ trợ bao bì, truy xuất, hội chợ) bị gián đoạn hoặc thay đổi điều kiện.
- Nhà phân phối hiểu nhầm giấy chứng nhận mang tên tỉnh cũ là không còn giá trị.
- Chủ thể ở vùng ranh giới, nguyên liệu ở tỉnh này, cơ sở ở tỉnh khác, nay chung một tỉnh hoặc tách khác tỉnh, ảnh hưởng dòng điểm về nguyên liệu địa phương.
Cách phòng chung: chủ động hỏi, lưu mọi thông báo và văn bản trả lời, đặt lịch nhắc hạn giấy chứng nhận, và giữ liên lạc với các chủ thể OCOP khác trong vùng để chia sẻ thông tin kịp thời.
Ví dụ giả định: một hợp tác xã ở vùng vừa sáp nhập
Một hợp tác xã làm kẹo dừa ở Bến Tre cũ, nay thuộc Vĩnh Long, có sản phẩm 3 sao công nhận năm 2023, giấy hết hạn năm 2026. Trước đây hợp tác xã làm việc với cán bộ nông nghiệp của huyện cũ, nay bộ phận đó không còn. Ban quản lý không biết kỳ đánh giá năm 2026 của tỉnh mới mở khi nào, cũng không rõ có phải đổi bao bì vì địa chỉ đã khác.
Cách làm hợp lý: đầu tiên đến Uỷ ban nhân dân xã mới hỏi cán bộ phụ trách kinh tế, nông nghiệp; xin đầu mối OCOP của tỉnh. Gửi văn bản ngắn tới đầu mối đó, nêu sản phẩm, hạng, ngày hết hạn, đề nghị cho biết lịch đánh giá lại và cách xử lý địa chỉ trên nhãn. Trong lúc chờ, tự chấm bằng phiếu hiện hành, giữ nguyên bao bì đang dùng và chỉ cập nhật địa chỉ ở lần in kế tiếp. Khi tỉnh thông báo kế hoạch, đăng ký vào đợt trước ngày hết hạn.
Ví dụ này không thay cho hướng dẫn của tỉnh Vĩnh Long hay bất kỳ tỉnh nào; nó chỉ minh hoạ thứ tự hỏi và chuẩn bị để không lỡ kỳ.
Cơ hội sau sắp xếp
Sắp xếp không chỉ là rủi ro. Tỉnh mới lớn hơn, nhiều sản phẩm OCOP hơn, nên có điều kiện tổ chức điểm giới thiệu sản phẩm, hội chợ, kết nối phân phối ở quy mô lớn hơn. Một sản phẩm từng là "đặc sản của tỉnh nhỏ" nay có thể đứng cạnh sản phẩm của tỉnh bạn cũ trong cùng một danh mục, tiếp cận khách hàng của cả vùng.
Việc hợp nhất bộ quản lý nông nghiệp và môi trường cũng khiến các yêu cầu về môi trường, phát thải, sử dụng tài nguyên dễ được lồng vào chương trình hơn. Chủ thể nên chuẩn bị sớm những việc đơn giản như xử lý chất thải đúng cách, tiết kiệm năng lượng, ghi nhận nguồn nước, vì đây là những dòng điểm có khả năng được chú ý hơn ở giai đoạn mới.
Cuối cùng, xã, phường mới với bộ máy mạnh hơn có thể trở thành nơi hỗ trợ gần nhất cho chủ thể: tư vấn hồ sơ, kết nối hợp tác xã, giới thiệu chương trình hỗ trợ. Xây quan hệ làm việc tốt với cán bộ phụ trách ngay từ đầu giúp chủ thể đi qua giai đoạn chuyển tiếp nhẹ nhàng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Giấy chứng nhận OCOP do tỉnh cũ cấp có phải đổi sang giấy của tỉnh mới không?
Theo nguyên tắc chung, giấy đã cấp hợp lệ vẫn có giá trị đến hết thời hạn, không phải đổi ngay. Giấy mới do tỉnh mới cấp khi đánh giá lại. Nếu tỉnh có hướng dẫn khác, làm theo hướng dẫn của tỉnh.
Sản phẩm của hai tỉnh cũ trùng tên thì xử lý thế nào?
Khi hai tỉnh hợp nhất, có thể có hai sản phẩm cùng loại, cùng tên chung (ví dụ cùng là bánh tráng). Mỗi sản phẩm vẫn gắn với chủ thể riêng nên không xung đột về công nhận; nhưng nên phân biệt rõ bằng nhãn hiệu riêng để tránh nhầm lẫn khi tỉnh quảng bá chung.
Nguyên liệu trước đây ở tỉnh khác, nay cùng tỉnh, có được tính là nguyên liệu địa phương không?
Cách tính phụ thuộc phiếu chấm và hướng dẫn hiện hành. Sau sáp nhập, phạm vi "địa phương" có thể được hiểu rộng hơn; hỏi đầu mối OCOP của tỉnh để biết cách hội đồng chấm dòng điểm này.
Hồ sơ đang nộp dở trước 1/7/2025 thì sao?
Hồ sơ đang xử lý thường được chuyển cho cơ quan tiếp nhận nhiệm vụ theo bộ máy mới. Chủ thể nên chủ động hỏi tình trạng hồ sơ, nơi đang giữ hồ sơ và có cần bổ sung gì không, thay vì chờ thông báo.
Đăng ký sản phẩm OCOP mới bây giờ bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu bằng việc hỏi cán bộ phụ trách ở xã, phường và tìm kế hoạch đánh giá năm nay của tỉnh. Các giấy tờ pháp lý nền như đăng ký kinh doanh, điều kiện an toàn thực phẩm, công bố sản phẩm cần hoàn tất trước khi nộp.